Zorg op maat
De juiste zorg op de juiste plaats

Naar waardengerichte (regionale) samenwerking

De juiste zorg op de juiste plaats

Ziekenhuizen, huisartsen, VVT-organisaties en andere zorgaanbieders staan voor een forse ‘triple aim’ opdracht. Om die te realiseren terwijl de bevolking vergrijst en deskundige medewerkers steeds schaarser worden, is innovatie nodig. Er is een wereld te winnen als we gebaande paden verlaten en opnieuw nadenken over zorg op de juiste plaats. Dichter bij de patiënt, zoveel mogelijk bij hem thuis, met optimale inzet van mensen en middelen. Met toepassing van ehealth. Getrapte zorg, maar wel multidisciplinair, organisatie overstijgend. Dat laatste is cruciaal, zoals ook zorgverzekeraars steeds vaker benadrukken. Triple aim vereist een strategie gericht op samenwerking in (regionale) zorgnetwerken. Een en ander wordt nog eens versterkt door het zogenaamde Hoofdlijnen Akkoord waarin voor ziekenhuizen een 0% groei lijn is afgesproken. Gelet op de demografische ontwikkelingen is dit in feite een krimpscenario. Via connected care, juiste zorg op de juiste plaats en gepaste zorg worden hier slagen in gemaakt. De zorgverzekeraars ondersteunen deze ontwikkelingen met transitiegelden per project. Mooie voorbeelden hiervan zijn al te vinden bij Isala, Groene Hartziekenhuis, Elkerliek ziekenhuis en anderen.

Een gerichte strategie ontwikkelen

Er wordt al veel samengewerkt tussen zorgaanbieders in regio’s. De organisatie-overstijgende samenwerking is veelal organisch tot stand gekomen, vanuit professionals die een knelpunt ervaren. De tijd is rijp om regionale samenwerking strategisch te gaan richten. Hiervoor is het noodzakelijk dat ziekenhuisbesturen, MSB’s, huisartsen( groepen), gezondheidscentra, care organisaties hun strategie ontwikkelen.

Dat begint bij het formuleren of aanscherpen van de eigen visie op regionalisering. Daarna volgt het benoemen van de ambities en de concrete doelstellingen. Die kunnen verder gaan dan de targets die de zorgverzekeraar heeft aangekondigd. Na een eerste, interne ontwikkelslag, volgt natuurlijk de dialoog met de mogelijke samenwerkingspartners in de regio. Gezamenlijk wordt onderzocht waar en hoe er kan worden samengewerkt. En wat dit op moet leveren, niet alleen qua triple aim, maar ook voor de individuele partners.

In de samenwerking tussen organisaties spelen altijd belangen. Zorg op de juiste plaats vereist verplaatsing van bepaalde zorg. Dit kan/zal voor de ene organisatie meer positionele en/of financiële consequenties hebben dan voor de andere. Het is zaak om deze consequenties openlijk te bespreken en vanuit gezamenlijke verantwoordelijkheid (met de zorgverzekeraar) tot oplossing van knelpunten te komen.

Het ontwikkelen van een op samenwerking gerichte strategie vergt specifieke deskundigheid. De begeleiding van deze ingewikkelde processen zowel bij individuele organisaties als in een regionaal samenwerkingsverband, vraagt ook om onafhankelijke consultants die zowel inhoudelijk als procesmatig en veranderkundig zeer ervaren zijn. Rollen als strategisch adviseur, regisseur, maar zeker ook projectleider kunnen ingevuld worden.

Regionale zorgnetwerken

Binnen het strategisch kader krijgt systematische regionale samenwerking vaak vorm in innovatieve zorgpaden/netwerken. Bijvoorbeeld voor wondzorg, COPD, hartfalen, Parkinson, dementie en niet te vergeten, spoedzorg. De samenwerking op dergelijke zorgpaden/in netwerken gaat veel verder dan de bestaande afstemming in de regio. Zo’n verdergaande samenwerking begint wederom met een bestuurlijk initiatief.

Ambitie en focus zijn cruciaal bij de ontwikkeling van innovatie. De bestuurders van de deelnemende organisaties  geven gezamenlijk aan welke zorgpaden/netwerken zij willen innoveren en welke resultaten dat op moet leveren. De uitwerking wordt vervolgens projectmatig opgepakt. Bij voorkeur door een ontwerpteam van professionals uit de betrokken organisaties. Ook in deze ontwikkelingsfase is geleiding door een onafhankelijke projectleider een kritieke succesfactor.  Cocreatie van zorgnetwerken met regionale partners is per definitie complex. Dan spelen niet alleen waarden van klanten, maar ook (wederom) verschillende organisatiebelangen een rol. Een ervaren  projectleider zorgt voor inhoudelijke diepgang en bewaakt tegelijkertijd de focus (bijvoorbeeld met de scrum aanpak). Hij maakt visies, belangen en (voor)oordelen expliciet. Hij slaat bruggen tussen professionals en tussen bestuurders. Hij organiseert ook voldoende aandacht voor de bedrijfskundige aspecten van de innovatie: slim organiseren, onderbouwde businesscases.

Een voorbeeld: Naar een toekomstbestendig regionaal spoedzorgnetwerk

De aanleiding

De zorgaanbieders in de regio ervaren steeds meer knelpunten in de spoedzorg. Het aantal kwetsbare ouderen en verwarde mensen met een spoedvraag neemt sterk toe. Veel spoedvragen komen niet meteen bij de juiste zorgverlener terecht. Een substantieel deel van de spoedvragen had voorkomen kunnen worden of blijkt achteraf door de reguliere zorg opgelost te kunnen worden. Ervaren artsen en verpleegkundigen worden schaars. Dit alles leidt tot stagnatie, frustratie en overbelasting in de spoedzorg.

Het bestuurlijk initiatief

De bestuurders van het regionale ziekenhuis, de huisartsen, de HAP, de VVT-organisaties, de regionale GGZ aanbieder en de GGD constateerden dat zij elkaar nodig hebben om de knelpunten in de spoedzorg op te lossen. Zij hebben het initiatief genomen om gezamenlijk het spoedzorgnetwerk te vernieuwen en toekomstbestendig te maken. De grootste zorgverzekeraar in de regio ondersteunt het initiatief zeer actief. Een onafhankelijk projectleider is aangetrokken om het ontwikkelproces te ontwerpen en te begeleiden.

De aanpak

De projectleider heeft met alle bestuurders en de zorgverzekeraar individueel gesproken over de ervaren knelpunten, de belangen van en het draagvlak in de organisatie. Vervolgens heeft hij een ontwerp gemaakt voor de aanpak het ontwikkelproces. Het bestuurlijk overleg heeft de aanpak omarmd. Er is een scrumteam geformeerd bestaande uit een SEH-arts, huisartsen, een SOG, verpleegkundigen en operationeel leidinggevenden. Het team heeft onder leiding van de projectleider, denkend vanuit triple aim een integraal ontwerp gemaakt voor een toekomstbestendig spoedzorgnetwerk. Dit is samen met een kwantitatieve analyse en een implementatievoorstel aan de bestuurders voorgelegd. In dialoog zijn de bestuurders en de zorgverzekeraar gekomen tot aanscherping en prioritering. De implementatie bestaat uit deelprojecten die in samenhang worden gerealiseerd.

De resultaten

Er zijn expliciete regionale doelstellingen voor de spoedzorg (volume en kosten) overeengekomen

Er ligt een integraal ontwerp voor het spoedzorgnetwerk, gebaseerd op drie principes:

  • Preventie van spoedvragen
  • Verantwoord ombuigen van spoedvragen
  • Spoedzorg meteen op de juiste plaats, bij de juiste zorgverlener

Het ontwerp bevat een aantal bouwstenen, o.a.:

  • Zorgketens voor chronisch zieken en anderszins kwetsbare mensen
  • Een spoedlijn voor brede triage en zorgcoördinatie
  • Een spoedplein (samenvoeging HAP en SEH, crisisdienst GGZ gekoppeld)
  • Een observatieafdeling
  • Verpleegkundige spoedteams

De realisatie van de deelprojecten is georganiseerd.

Aan de slag met Juiste Zorg op de Juiste Plaats?

Neem vrijblijvend contact op met​:

Joost Koemans

Giljam Lokerse

Maarten Rutgers

Rob van Staveren